Türkülerde Everek

Everek, Kayseri’nin Develi ilçesinin eski adıdır. Erciyes Dağı’nın 6 km güneyinde kurulmuştur, Kayserinin en büyük ilçesidir. Rumlar olduğu yerden hızlı bir şekilde geçmek, eve ermek isterlermiş. Everek adı da buradan gelmiş. Bir başka yorumda ise ivmekten, acele etmekten geldiği de söylenmektedir.

Bu konuyu çok merak ettim Yıldız Ayhan Hanım’ı rahatsız etmemek için Ahmet Gazi Ayhan’ ın manevi kızı sanatçı Nimet Bülbülü hanımefendiyi aradım. Everek Dağı ile neresi kastedilmiş diye sordum. Nimet Hanım bu yaşanmış olayın Erciyes Dağı eteklerinde geçtiğini ve bu yöreye ait olduğunu söyledi.

BİR KAYIP TÜRKÜSÜ, EVEREK DAĞI’NIN ACI HİKÂYESİ;

Everek Dağı isimli türkünün kahramanı; el bebek, gül bebek büyütülmüş, bir ananın, bir babanın, tek evladıdır. Küçükken çok iyi ata binmeyi öğrenmiş. Aynı zamanda da attığını vuran bir avcı olarak yetişmiştir. Köyde bütün genç kızların gözdesidir. Fakat gencin gözü kimseyi görmemektedir. Varsa yoksa tek derdi dağlarda geyik avlamaktır.

Yine bir gün Everek Dağında geyik avına çıkar, ahu gözlü ceylan onu sarp kayalıklara doğru çekip alır götürür. Ceylanın peşinden uçurumdan aşağı doğru kayar yuvarlanır ve tüfekle kendini vurur. Çok yalçın sarp kayalık yerdir. Bütün köylü tarafından günlerce aranır, fakat ne ölüsü ne dirisi bulunamaz.

Babası biricik yavrusunu bulmak için günlerce dağları dolaşır. Aramaktan yorulmuş bitkin düşmüştür. Durup dinlenirken gözü uçurumun kenarında bir tek iskarpine takılır, dikkatli bakınca oğlunun ayakkabısını tanır. Duygulanır, ağlayarak şu ağıtı söyler.

“Şu alnımda ne bitmedik yazı var,

İskarpininde bir incecik tozu var.”

Dizeler farklı şekilde dilden dile söylenerek bu güne gelmiştir. İşte Merhum saz şairi Ahmet Gazi Ayhan’ın “bozlak” türündeki derlediği güftesi ve bestesi kendine ait olan türküsü.

Bozlak; ‘Özellikle İç Anadolu ve Güney Anadolu’da, Toroslar’da yaygın olan Avşar ve Türkmen oymaklarına ait bir uzun hava türküsüdür.

TRT de yayınlanan Ahmet Gazi Ayhan’ı anma programındaki konuşmasında; Merhum Ahmet Gazi Ayhan “Efendim, bizim oralar dağlık bölgedir. Bu yüzden avcılarımız, pek çok avcı hikâyelerimiz vardır. Bu anlattığım hakikaten olmuş bir hikâyenin eseridir” diye ifade etmiştir.

EVEREK DAĞI TÜRKÜSÜNÜN SÖZLERİ:

Her ne zaman görsem seni Everek Dağı

Yüreğimde bir incecik sızı var

Ah ile geçirdim ömrümün çağı

Kayağında bir yavrunun izi var.

Yosunlarından ayakların kaydı mı

Yavru şahin gibi boyun eğdi mi

Sarı saçı mor meşeme değdi mi

Şu alnımda ne bitmedik yazı var

Söyle kara dağ gel insaf eyle

Neredeyse dağlar yavrum söyle

İki elim böğrümde gel insaf eyle

İskarpininde bir incecik tozu var

Şu anlımda ne bitmedik yazı var

Çoğu gitti şu şu ömrümün azı var.

İstanbul Kayseri İli Yardım Derneğinin 2001 yılında yurt dışında yaptırdığı Ahmet Gazi Ayhan CD si ve kitapçığındaki düzenlenen son hali yukarıdaki dörtlüklerdir, türkü ve hikâye yazılırken oradan faydalanılmıştır.

Merhum Hacı Ömer Sabancı Emmisi ile aynı sülaleden, Akçakaya’dan komşu olan sanatçı Ahmet Gazi Ayhan’ı rahmetle anıyorum. Derlediği halk türküleri ile adı hiçbir zaman gönüllerden silinmeyecektir. Merhumun eşi sanatçı Yıldız hanıma da sağlıklı uzun ömürler diliyorum. İç Anadolu türküleri deyince onun adı anılmaktadır. Türk Halk Müziği’nde pek çok eser kazandırmıştır.

Kayseri’ye, Erciyes Dağı’na, Akçakaya’ya ve avcılığa tutkun olan Ahmet Gazi Ayhan her zaman oraların özlemlerini ve hasretini çekmiştir. Unutmadığı pek çok anılarını köy sohbetlerine mahsus havasıyla anlatmış ve dinleyicileri kendine hayran bırakmıştır.

BABAMIN SÖYLEDİĞİ SON TÜRKÜ “EVEREK DAĞI”

Kızı Nurdan Hanım babası ile ilgili bir anısını anlatıyor; “Doktor babamın boğazını delmemek için çok uğraştı ama kolay nefes alabilmesi için, hayatı için delmek zorunda kaldı. Hasta hasta radyoya gidiyordu fakat saz çalmıyordu, orada oturuyordu. Hatta bir gün radyodan arkadaşlarının ısrarına dayanamamış ve Everek Dağı’nı okumuş. Öyle okumuş ki herkes orada ağlamaktan kırılmışlar. Bozlak biter bitmez herkes sıraya girip onu gırtlağından öpmüşler. Çünkü babam gırtlağından ameliyat olmasına rağmen bozlağı çok güzel okumuş. Bu olay da babamın son türküsü oldu.”

Türkü “Everek Dağı” adıyla derlenmiştir. Olayın yaşandığı yerler bu yöredir. Çünkü buradaki dağların en yücesi Erciyes’tir. Erciyes her taraftan beyaz gelinliği ile ve bütün ihtişamıyla görünür. Erciyes’in güneyi eski adıyla Everek’tir. Sanki bunları kaleme alırken hikâyeyi yaşıyor gibiyim, olaylar gözümün önünden film şeridi gibi geçiyor. Bu türkü ve hikâyesi film olarak sinemaya aktarılmıştır. Yılar önce beyaz perdede izlemiş, yine duygulanmıştım. Bu ağıt, halk tarafından, yaşanmış bu üzücü olay üzerine yakılmıştır. Merhum Ahmet Gazi Ayhan derlediği bu türküyü besteleyerek kültürümüze kazandırmıştır.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

WhatsApp chat
× Nasıl Yardımcı Olabilirim?